Trump verliest het Congres en dit verandert er voor beleggers
Trump raakt zijn meerderheid in het Amerikaanse Congres kwijt. Volgens persbureau AP hebben de Democraten bij de tussentijdse verkiezingen voldoende zetels gewonnen om zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat over te nemen. Daarmee krijgt hij voor de laatste twee jaar van zijn presidentschap te maken met een parlement dat zijn plannen kan tegenhouden.
Voor mij draait deze uitslag vooral om de vraag wat er nu verandert voor bedrijven en hun aandeelhouders. Belastingen, overheidscontracten, invoerheffingen en de financiering van de Amerikaanse overheid hangen allemaal samen met besluiten in Washington. Daar wordt overeenstemming vanaf januari een stuk moeilijker.
Een verkiezingsnacht kan behoorlijk veel emoties oproepen. Op de beurs helpt het vervolgens om de gevolgen uit elkaar te halen. Welke plannen worden lastiger uitvoerbaar? Waar behoudt de president ruimte? En hoeveel daarvan hadden beleggers al verwacht?
De Democraten winnen de macht om Trump af te remmen
AP heeft de meerderheid in beide kamers aan de Democraten toegewezen. Er worden nog stemmen geteld en de formele vaststelling van uitslagen volgt later. De uiteindelijke zetelverdeling kan dus nog veranderen. Voor de politieke richting is de belangrijkste grens inmiddels bereikt: de Republikeinen verliezen de controle over het Congres.
In het Huis zijn 218 van de 435 zetels nodig voor een meerderheid wanneer alle zetels bezet zijn. De Senaat heeft honderd zetels. Met 51 zetels heeft een partij daar een eigen meerderheid, zonder afhankelijk te zijn van de doorslaggevende stem van de vicepresident bij een gelijke stand.
De winst gaat verder dan een paar spannende districten. AP meldt onder meer Democratische overwinningen in Senaatsraces in Texas en South Carolina. Dat maakt duidelijk hoe breed de tegenwind voor de Republikeinen is. De kosten van het dagelijks leven en onvrede over de oorlog met Iran speelden een belangrijke rol in de verkiezingscampagne en de kiezersonderzoeken.
Die machtswisseling gaat op 3 januari 2027 in, wanneer het nieuwe Congres aantreedt. Tot dat moment blijven de huidige verhoudingen gelden. Trump blijft president. Zijn termijn loopt tot 20 januari 2029.
Wat kan het nieuwe Congres daadwerkelijk tegenhouden?
Een Amerikaanse president kan een heleboel aankondigen. Voor een nieuwe wet heeft hij doorgaans instemming nodig van het Huis én de Senaat. Dat geldt bijvoorbeeld voor veranderingen in belastingen. Ook beslist het Congres over de wettelijke basis voor overheidsuitgaven. Een Democratische meerderheid krijgt daarmee invloed op wat er financieel mogelijk is.
Stel dat Trump een nieuwe belastingverlaging voor bedrijven wil. Daar kunnen de Democraten voorwaarden aan verbinden of hun steun aan weigeren. Hetzelfde geldt voor nieuwe uitgavenprogramma’s. Voor beleggers betekent dat vooral dat je verkiezingsbeloften niet alvast als toekomstige bedrijfswinst kunt meetellen.
De Democraten kunnen andersom ook niet zomaar hun hele programma uitvoeren. Trump houdt zijn vetorecht. Om daar overheen te gaan, is in beide kamers een tweederdemeerderheid nodig. Bovendien vereisen veel voorstellen in de Senaat meer steun dan een gewone meerderheid om het debat te beëindigen. De Amerikaanse grondwet verdeelt die bevoegdheden bewust over verschillende instituties.
Daarnaast krijgt de oppositie meer mogelijkheden om het beleid te onderzoeken, bewindspersonen te ondervragen en documenten op te vragen. De Senaat speelt ook een belangrijke rol bij de bevestiging van veel hoge benoemingen en federale rechters. Zittende functionarissen verdwijnen daardoor niet automatisch.
Invoerheffingen en de oorlog verdwijnen niet vanzelf
Hier zou ik als belegger voorzichtig zijn met al te snelle conclusies. Het verlies van een parlementaire meerderheid betekent niet dat alle invoerheffingen meteen worden ingetrokken. Bestaande wetten geven de president op onderdelen bevoegdheden om handelsmaatregelen te nemen. Hoe ver die ruimte gaat, hangt af van de gebruikte wet en eventuele rechterlijke uitspraken.
Het Congres kan proberen die ruimte te beperken. Daarvoor moet het wel daadwerkelijk iets regelen, met alle politieke obstakels die daarbij horen. Een bedrijf dat last heeft van duurdere ingevoerde onderdelen, kan die kosten dus niet uit zijn begroting halen omdat de verkiezingskaart van kleur is veranderd.
Voor Iran geldt iets vergelijkbaars. De president blijft opperbevelhebber. Het Congres heeft bevoegdheden rond oorlog en financiering en kan de politieke druk opvoeren. Een einde aan het conflict vraagt vervolgens om concrete besluiten en ontwikkelingen ter plaatse. Voor de olieprijs blijven de beschikbaarheid van olie, de veiligheid van scheepvaartroutes en schade aan installaties bepalend.
Dat onderscheid maakt veel uit. Goedkopere energie zou huishoudens en bedrijven lucht geven. Zolang die prijsdaling er niet is, blijven de gevolgen van dure brandstof en transport gewoon terugkomen in marges en koopkracht.
Voor de rente is politieke verdeeldheid geen simpel rekensommetje
Je hoort vaak dat een verdeelde regering gunstig is voor de beurs, omdat politici elkaar tegenhouden. Daar zit een begrijpelijke gedachte achter: bedrijven kunnen baat hebben bij minder onverwachte wetswijzigingen. Toch hangt het resultaat af van waarover Washington het oneens wordt.
Als grote nieuwe uitgaven moeilijker door het Congres komen, kan dat de zorgen over extra tekorten temperen. Tegelijk kan ruzie over de financiering van de overheid juist onzekerheid veroorzaken. Beleggers in Amerikaanse staatsobligaties kijken naar inflatie, de hoeveelheid schuld die moet worden uitgegeven en het vertrouwen dat de overheid haar verplichtingen nakomt.
Ook twee begrippen die daarbij vaak langskomen, moet je uit elkaar houden. Een shutdown ontstaat wanneer voor bepaalde overheidsdiensten geen geldige uitgavenmachtiging beschikbaar is. Diensten kunnen dan tijdelijk stilvallen. Dat is iets anders dan het niet betalen van rente of aflossingen op staatsschuld.
Het schuldenplafond gaat over de wettelijke ruimte om te lenen voor verplichtingen die al zijn aangegaan. Zoals het Amerikaanse ministerie van Financiën uitlegt, geeft een verhoging op zichzelf geen toestemming voor nieuwe uitgaven. Politieke verdeeldheid kan onderhandelingen lastiger maken, maar deze verkiezingsuitslag betekent op zichzelf niet dat er direct een betalingscrisis ontstaat.
Bij bedrijven kijk ik naar de rekening achter het beleid
Voor een retailer die veel goederen importeert, zijn invoerheffingen en de koopkracht van klanten belangrijk. Bij een defensiebedrijf kijk ik naar toegekende budgetten en de looptijd van contracten. Voor een bank tellen de rente, kredietverliezen en eventuele wijzigingen in toezicht. Dezelfde politieke uitslag kan dus per bedrijf heel anders uitpakken.
Bij technologie blijft de grote vraag hoeveel winst de investeringen in AI uiteindelijk opleveren. Datacenters moeten worden gebouwd, stroom moet beschikbaar zijn en klanten moeten voldoende betalen voor de rekenkracht. De verkiezingsuitslag neemt die rekensom niet over.
Daar sluit ook het verhaal aan dat ik eerder schreef over Big Tech en de financieringsproblemen bij neoclouds. Grote ondernemingen met bestaande winstgevende activiteiten hebben andere mogelijkheden dan een jonge aanbieder die telkens nieuw geld moet ophalen. Als de rente hoog blijft, blijft dat verschil belangrijk. Een andere meerderheid in Washington lost een dure lening of een tegenvallende kasstroom niet op.
Er kunnen wel nieuwe discussies ontstaan over toezicht op AI, energievoorziening en de macht van grote technologiebedrijven. Ik kijk daarbij naar de concrete voorstellen en hun kans op uitvoering. Een scherpe hoorzitting kan de aandacht trekken. Een aangenomen wet, een gewijzigd contract of een belastingmaatregel verandert uiteindelijk de cijfers.
Ik laat een verkiezingsuitslag niet mijn hele portefeuille bepalen
Wat ik van Howard Marks nuttig vind, is zijn aandacht voor verwachtingen. Op de beurs reageren koersen op het verschil tussen wat er gebeurt en wat beleggers al dachten dat er zou gebeuren. Een grote politieke gebeurtenis hoeft daarom geen even grote beursbeweging op te leveren. Een kleinere verrassing kan juist veel effect hebben.
Daarom zou ik ook geen vast rendement koppelen aan een Democratische of Republikeinse meerderheid. Historische beursrendementen onder verschillende regeringen bevatten tegelijkertijd recessies, renteveranderingen, technologische doorbraken en veranderingen in bedrijfswinsten. Je kunt al die omstandigheden niet wegstrepen en de partijnaam als verklaring overhouden.
Voor mijn beoordeling van een aandeel blijf ik teruggaan naar het bedrijf. Hoe sterk staat het tegenover concurrenten? Hoeveel geld houdt het werkelijk over? Welke groei betaal ik al in de koers? En verandert deze uitslag iets wezenlijks aan die antwoorden?
De Democratische overwinning maakt het voor Trump moeilijker om zijn binnenlandse agenda door te voeren. Dat is een grote politieke verandering. De financiële gevolgen worden de komende maanden zichtbaar in onderhandelingen, wetgeving en bedrijfsvooruitzichten. Daar let ik op. Een onderneming hoeft op woensdagochtend niet ineens veel meer of minder waard te zijn omdat Washington een andere machtsverhouding krijgt.
Opmerkingen