Wall Street omarmt AI terwijl kiezers op de rem willen
Amerikaanse kiezers zijn ontevreden over de economie. Dat blijkt uit een nieuwe CNBC-peiling vlak voor de verkiezingen voor het Congres. De zorgen gaan verder dan boodschappen en benzine: een meerderheid wil dat de ontwikkeling van geavanceerde AI wacht op regels van het parlement.
Voor beleggers komen daarmee twee grote verhalen bij elkaar. De consument kijkt naar wat er na de vaste lasten overblijft. Technologiebedrijven rekenen erop dat AI steeds meer klanten en investeringen aantrekt. Politieke steun voor die investeringen is daardoor geen vanzelfsprekend verlengstuk van de belangstelling op de beurs.
Direct naar een onderdeel van dit artikel
De peiling meet kiezers, geen economische groei
Hart Research Associates en Public Opinion Strategies ondervroegen voor CNBC 1.000 geregistreerde Amerikaanse kiezers van 14 tot en met 18 oktober. De oorspronkelijke vragenlijst en uitkomsten zijn op 22 oktober gepubliceerd. Voor de volledige steekproef wordt een foutmarge van ongeveer 3,1 procentpunt vermeld.
Van de ondervraagden beoordeelt 80% de economie als matig of slecht. Over Trumps economische beleid is 65% negatief en 34% positief. Dat laatste is iets anders dan zijn algemene beoordeling als president: daarop komt de verdeling uit op 59% negatief en 40% positief.
De uitkomsten vertellen wat mensen ervaren en vinden. Ze meten niet hoeveel goederen en diensten de economie produceert en evenmin wat consumenten volgende maand daadwerkelijk uitgeven. Iemand kan een baan hebben en blijven winkelen, maar toch vinden dat de financiële ruimte is afgenomen.
Dat maakt een sombere peiling niet onbelangrijk. Huishoudens die weinig ruimte ervaren, kunnen uitgaven uitstellen, voor goedkopere producten kiezen of verandering van beleid willen. Voor bedrijven is het vervolgens de vraag hoe die keuzes doorwerken in aantallen verkochte producten, prijzen en winstmarges. Daarvoor zijn naast meningen ook bedrijfs- en bestedingscijfers nodig.
Inflatie en een hoge rekening zijn verschillende dingen
De druk op het huishoudboekje heeft een meetbare achtergrond. Volgens het Amerikaanse statistiekbureau BLS lagen consumentenprijzen in september 3,7% hoger dan een jaar eerder. Benzine werd in september alleen al 9,1% duurder dan in augustus, na correctie voor gebruikelijke seizoenseffecten.
Die cijfers hebben verschillende functies. Het jaarpercentage laat zien hoeveel het algemene prijspeil veranderde. Het maandpercentage voor benzine beschrijft een veel specifiekere, recentere beweging. Het ene cijfer kan dus niet rechtstreeks als vervanging voor het andere worden gebruikt.
Een lagere inflatie zou de oude rekening bovendien niet terugbrengen. Stel dat een denkbeeldig boodschappenmandje eerst 100 dollar kost. Na 10% prijsstijging wordt dat 110 dollar. Stijgen de prijzen het jaar daarna nog eens 2%, dan wordt het mandje 112,20 dollar. De inflatie is dan sterk gedaald, maar het huishouden betaalt meer dan voorheen. Dat is een rekenvoorbeeld, geen reconstructie van Amerikaanse boodschappenprijzen.
Voor het gevoel van koopkracht doet het inkomen mee. Gaat het netto-inkomen minder hard omhoog dan de kosten die een huishouden werkelijk maakt, dan kan de financiële ruimte krimpen. Een gemiddeld landelijk inflatiecijfer beschrijft daarbij geen persoonlijk budget. Wie veel rijdt of weinig aan de beurs verdient, kan dezelfde economie anders ervaren dan iemand met een andere uitgavenverdeling en een grote aandelenportefeuille.
Voor beleggers verklaart dit waarom beter inflatienieuws niet meteen hoeft te leiden tot enthousiaste consumenten. Eerst moet hun eigen ruimte merkbaar herstellen. Dat kan komen door lagere kosten, hogere inkomsten of minder rente op financiering. Elk van die routes raakt andere bedrijven.
AI krijgt steun op de beurs, maar geen blanco cheque van kiezers
Bij de keuze over geavanceerde AI verkiest 52% een pauze totdat het Congres regels heeft vastgesteld; 32% wil doorgaan terwijl wetgevers aan regels werken. In de vraag worden veiligheid en concurrentie met China als afweging tegenover elkaar gezet. Dat kader hoort bij de uitkomst: de peiling vraagt niet of alle bestaande AI-toepassingen moeten verdwijnen.
Een afzonderlijke vraag gaat over een voorgesteld AI-datacenter binnen tien mijl van de woning. Daartegen is 63%; 13% steunt zo'n voorstel. Deze vraag is aan een halve steekproef gesteld. De opgegeven foutmarge daarvoor bedraagt ongeveer 4,38 procentpunt, dus meer dan voor de volledige groep. De percentages komen uit dezelfde CNBC-topline.
Een hypothetische vraag is geen lokaal vergunningbesluit. Respondenten kregen geen uitgewerkt project met een exacte stroomprijs, aantal banen of regeling voor omwonenden voorgelegd. Ook mag uit het resultaat niet worden afgeleid welk afzonderlijk bezwaar doorslaggevend was. De vraag meet steun of weerstand; ze legt de oorzaak daarvan niet vast.
Toch levert de uitkomst een relevante toets op voor de investeringsplannen. Een datacenter wordt op een concrete plek gebouwd. Daar zijn een terrein, voldoende stroom, aansluiting en toestemming nodig. De economische opbrengst voor een groot technologiebedrijf hoeft niet automatisch samen te vallen met wat omwonenden als voordeel zien.
Het plan om omwonenden te laten meedelen in datacenters behandelt precies die verdeling van voordelen en lasten. Een aangekondigd plan is daarbij nog geen vastgestelde vergoeding voor elk huishouden.
Daar kan een verschil ontstaan tussen nationale groeiambities en lokale uitvoering. Een project dat op papier rendement oplevert, kan financieel anders uitpakken wanneer de opening later komt of aanvullende voorzieningen nodig zijn. De peiling bewijst geen vertraging, maar maakt duidelijk waarom maatschappelijk draagvlak onderdeel is van een zakelijke beoordeling.
Eén maand uitstel kan een project al veranderen
Een eenvoudig model maakt dat tastbaar. Neem een denkbeeldig datacenter waarvoor 500 miljoen dollar aan kapitaal is vastgelegd. Bij een jaarlijkse financieringsvergoeding van 8% vertegenwoordigt dat 40 miljoen dollar per jaar. Een maand komt, met een gelijkmatige verdeling, neer op ongeveer 3,3 miljoen dollar.
Dat is geen raming voor een genoemd project. De werkelijk te betalen rente hangt af van hoeveel geld al is opgenomen, het contract en de bouwplanning. Het voorbeeld laat alleen zien waarom tijd financieel telt. Als de exploitatie later begint terwijl een deel van de rekening doorloopt, moet de latere dienstverlening meer goedmaken.
Het tegenargument is dat zorgvuldig overleg de kans op problemen juist kan verkleinen. Heldere afspraken over aansluitingen, kosten en uitvoering kunnen een project voorspelbaarder maken. Een belegger hoeft daarom niet iedere extra procedure als verlies te behandelen. De relevante vergelijking gaat tussen de kosten van voorbereiding en de kans op duurdere tegenslagen later.
Voor een waardering van een concreet bedrijf zouden vervolgens de contracten, kaspositie en schuldvoorwaarden nodig zijn. Een landelijke opiniepeiling kan die gegevens niet vervangen. Ze rechtvaardigt dus geen willekeurige korting op ieder AI-aandeel. Wel geeft ze aanleiding om aannames over snelle, probleemloze bouw kritischer te bekijken.
De voorkeur voor het Congres is geen zetelvoorspelling
De peiling vraagt ook welke partij het Congres moet controleren. Democraten krijgen daarop 52% en Republikeinen 45%. Dat verschil van zeven procentpunt is een landelijke voorkeur onder geregistreerde kiezers. Het voorspelt niet rechtstreeks de uitslag per kiesdistrict of staat.
De federale verkiezingsdatum is 3 november. Tot die tijd kunnen voorkeuren veranderen. Bovendien komt niet iedereen die geregistreerd staat daadwerkelijk stemmen. De samenstelling van de opkomst en de geografische verdeling van stemmen bepalen mede hoe een landelijk sentiment wordt vertaald in politieke macht.
Ook financiële of politieke invloed is niet rechtstreeks uit deze landelijke peiling af te leiden. De bespreking van Musks politieke zendtijd maakt dat onderscheid eveneens: zichtbaarheid en geld zijn geen gegarandeerde stemmen.
Ook de foutmarge vraagt om zorgvuldig gebruik. Die beschrijft steekproefonzekerheid onder de aannames van het onderzoek. Het is geen verzekering tegen alle meetfouten, verkeerde herinneringen of verschillen in bereidheid om mee te doen. Een groot verschil is informatief, maar een verschuiving van enkele punten vraagt meer terughoudendheid dan een stellige omslag in de kop.
Voor beleggers telt na de verkiezingsuitslag wat bestuurders daadwerkelijk besluiten. Veranderen regels, vergunningen, belastingen of publieke investeringen, dan kunnen omzet en kosten bewegen. Alleen de kleur van een meerderheid vertelt nog niet hoe snel dat gebeurt en welke voorstellen voldoende steun krijgen.
De eerstvolgende harde toets is daarom de verkiezingsuitslag, gevolgd door concrete wetgeving en projectbesluiten. Ondertussen moeten bedrijfsresultaten laten zien of consumenten hun uitgaven aanpassen en of datacenters volgens plan openen. De peiling laat zien waar de spanning zit: economische groei en AI-investeringen moeten ook voor gewone huishoudens een begrijpelijk voordeel opleveren.
Opmerkingen