Deze Nederlandse man kan de baas worden van de Europese Centrale Bank
Klaas Knot kan de volgende president van de Europese Centrale Bank worden. Nu Christine Lagarde heeft aangekondigd op 7 februari 2027 te vertrekken, behoort de voormalige president van De Nederlandsche Bank tot de belangrijkste namen voor haar opvolging. Hij kent de instelling van binnenuit en heeft jarenlang meegewerkt aan de besluiten die bepalen hoe duur geld in Europa is.
Ik vind dat een interessante ontwikkeling voor beleggers. De volgende president krijgt direct te maken met hardnekkige inflatie, dure energie en onrust over Europese overheidsschulden. Zijn keuzes werken door in hypotheken, bedrijfsleningen en de waardering van aandelen. Er staat dus behoorlijk wat meer op het spel dan een mooie functie voor een Nederlander.
Waarom juist Klaas Knot?
De sterkste reden is zijn ervaring. Knot leidde De Nederlandsche Bank van juli 2011 tot eind juni 2025. Gedurende die veertien jaar zat hij ook aan tafel bij de ECB. Hij maakte van dichtbij mee hoe de eurozone door de schuldencrisis kwam, hoe de rente onder nul belandde en hoe die later juist snel omhoog moest toen de inflatie opliep.
Daar kwam een tweede belangrijke functie bij. Van eind 2021 tot juli 2025 was hij voorzitter van de Financial Stability Board. Die organisatie brengt centrale banken, toezichthouders en ministeries uit grote economieën bij elkaar om risico’s in het financiële stelsel te beperken. Denk aan kwetsbare banken, ingewikkelde leningen en problemen die zich van het ene land naar het andere kunnen verspreiden.
Die combinatie telt. De president van de ECB moet kunnen beoordelen wat hogere rente met de inflatie doet én herkennen wanneer de financiële markten dreigen vast te lopen. Knot heeft aan beide kanten van die discussie gewerkt. Sinds april is hij verbonden aan het Amerikaanse onderzoeksinstituut Peterson Institute for International Economics.
Hoe zou hij naar de rente kijken?
Knot staat bekend als iemand die prijsstabiliteit zwaar laat wegen. Dat kan hem aantrekkelijk maken voor landen die bezorgd zijn dat inflatie te lang hoog blijft. Toch zou ik voorzichtig zijn met de simpele conclusie dat zijn komst automatisch hogere rente betekent.
In een deze maand verschenen terugblik op zijn jaren bij de ECB beschrijft hij hoe zijn opvattingen zijn veranderd. Hij was aanvankelijk kritisch over grootschalige aankopen van obligaties door de centrale bank. Inmiddels beschouwt hij die als een onderdeel van de beschikbare middelen, waarbij de omstandigheden en voorwaarden bepalen wanneer ze passend zijn. Ook ziet hij ruimte voor gezamenlijke Europese financiering van publieke voorzieningen die landen samen nodig hebben.
Dat geeft een bruikbaarder beeld van de kandidaat: iemand die duidelijke grenzen belangrijk vindt, maar zijn aanpak kan aanpassen als de economie verandert. Voor mij is juist dat relevant. De volgende crisis lijkt zelden precies op de vorige.
De opdracht van de ECB blijft intussen hetzelfde. De bank wil de inflatie op middellange termijn rond 2% houden. De president leidt de vergaderingen en geeft richting aan de discussie, maar neemt de rentebesluiten samen met de andere leden van de raad van bestuur. Ook onder een Nederlandse voorzitter zullen de economische cijfers en de steun van collega’s bepalend blijven.
Waarom zijn benoeming nog geen uitgemaakte zaak is
Een goed cv is één deel van het verhaal. Europese regeringsleiders beslissen uiteindelijk wie de functie krijgt. Daarbij spelen ook de verdeling van belangrijke functies en de nationaliteiten van andere bestuurders mee.
Persbureau Reuters meldde in september, op basis van ingewijden, dat Frankrijk een benoeming van Knot zou steunen als een Fransman de functie van hoofdeconoom krijgt. Zo’n combinatie zou hem een belangrijke bondgenoot opleveren. Een formele afspraak is daarmee nog niet gemaakt.
De timing maakt onderhandelingen over meerdere functies logisch. De termijn van hoofdeconoom Philip Lane eindigt in mei 2027. Bestuurslid Isabel Schnabel vertrekt in januari naar het IMF. Tegelijk zit de Nederlander Frank Elderson al in het zeskoppige dagelijks bestuur van de ECB. Zijn termijn loopt tot december 2028. Er bestaat geen algemene regel die een tweede Nederlander verbiedt, maar bij de politieke verdeling kan het wel meewegen.
De formele procedure bestaat uit een aanbeveling van de Raad van de EU, adviezen van het Europees Parlement en de raad van bestuur van de ECB, en een besluit van de Europese Raad. Daar stemmen de leiders van de eurolanden over. De benoeming geldt vervolgens voor acht jaar en kan niet worden verlengd. Die lange, vaste termijn helpt om afstand te houden tot de dagelijkse politiek.
De belangrijkste concurrent heeft ook een sterk cv
De andere naam die vaak terugkomt is Pablo Hernández de Cos. Hij leidde de Spaanse centrale bank van 2018 tot 2024 en zat in die periode eveneens in de raad van bestuur van de ECB. Sinds juli 2025 leidt hij de Bank for International Settlements, de internationale organisatie die de samenwerking tussen centrale banken ondersteunt.
Ook heeft hij jarenlang het Basel Committee voorgezeten, waar afspraken over het bankentoezicht worden gemaakt. De keuze gaat dus tussen kandidaten met inhoudelijke ervaring. De Cos heeft net als Knot internationale contacten en kennis van de risico’s bij banken.
Ik zou daarom weinig waarde hechten aan een precieze kans van bijvoorbeeld zestig of zeventig procent voor één kandidaat. De politieke onderhandelingen zijn daarvoor te ondoorzichtig. Wel is duidelijk dat Knot de ervaring heeft die bij deze functie past en dat zijn naam serieus wordt besproken.
Frankrijk kan de eerste grote test worden
De onrust rond Franse staatsleningen maakt deze opvolging extra gevoelig. Als beleggers meer risico zien in een land, vragen ze een hogere rente om het geld te lenen. Voor een overheid met veel schuld kan daardoor de rekening oplopen, vooral wanneer oude leningen moeten worden vervangen.
De ECB heeft een instrument om in te grijpen wanneer de financieringskosten van een land op een ongeordende manier stijgen en de werking van het rentebeleid verstoren. Dat heet het Transmission Protection Instrument. Onder voorwaarden kan de bank daarmee obligaties kopen.
Die voorwaarden zijn wezenlijk. De ECB kijkt onder meer naar de houdbaarheid van de schuld en de naleving van Europese begrotingsregels. Een land krijgt daarmee geen onbeperkte garantie op goedkoop geld. De nieuwe president zal moeten uitleggen wanneer onrust schadelijk is voor de hele eurozone en wanneer een regering zelf orde op zaken moet stellen.
Daar zie ik de waarde van Knots ervaring met financiële stabiliteit. Hij kent de spanning tussen tijdig ingrijpen en voorkomen dat overheden gaan rekenen op permanente steun. Of hij de baan krijgt, hangt vervolgens ook af van de vraag hoeveel vertrouwen andere landen in die aanpak hebben.
Wat betekent dit voor je geld?
De benoeming zelf verandert morgen niets aan je hypotheek of spaarrekening. De koers van het rentebeleid kan dat later wel doen. Bij een lening van €300.000 betekent één procentpunt extra rente, als dat volledig wordt doorberekend, €3.000 extra rentelasten per jaar. Dat is €250 per maand, vóór aflossing en belasting. Voor een bestaande hypotheek met vaste rente gebeurt die aanpassing doorgaans pas bij een nieuwe rentevaste periode.
Bij bedrijven werkt het vergelijkbaar. Wie veel schuld moet herfinancieren, heeft meer last van hogere rente. Vastgoedbedrijven en ondernemingen die veel moeten lenen om te groeien zijn daardoor gevoelig voor de richting van het beleid. Een bedrijf met een ruime kas kan juist extra rente ontvangen. Vervolgens telt ook mee wat de rente doet met de vraag van klanten.
Voor aandelen speelt daarnaast de waardering. Als een relatief veilige obligatie meer oplevert, vragen beleggers doorgaans ook meer rendement van een aandeel. Bedrijven waarvan een groot deel van de verwachte winst nog jaren in de toekomst ligt, kunnen daardoor onder druk komen. Dat effect blijft afhankelijk van de winstgroei en van wat de markt al had verwacht.
Ik zou mijn portefeuille dus niet omgooien zodra Knot ergens als favoriet wordt genoemd. Ik let op de keuzes die de nieuwe president moet maken: hoe overtuigend wordt inflatie bestreden, hoe wordt omgegaan met kwetsbare overheidsfinanciën en hoe duidelijk communiceert de bank wanneer er onrust ontstaat?
Knot heeft op die terreinen veel ervaring opgebouwd. Daarmee is hij een serieuze kandidaat om een van de invloedrijkste financiële functies van Europa te krijgen. De komende onderhandelingen moeten uitwijzen of zijn inhoudelijke profiel ook voldoende politieke steun oplevert.
Opmerkingen