
Waarom iedereen zich op 60.000 focust in de box 3 discussie
In de discussie over de nieuwe box 3 blijft één bedrag hangen: €60.000. Daardoor klinkt de belastingdeal voor veel beleggers als een probleem voor mensen met een enorme portefeuille. Terwijl voor iemand die rustig vermogen opbouwt een veel lager bedrag doorslaggevend kan zijn: de voorgestelde vrijstelling van €1.800 aan jaarlijks resultaat.
Wie die twee grenzen verwart, kan de toekomstige belastingrekening flink onderschatten. Dat blijkt ook uit de online discussie over het akkoord van PRO en Volt met D66 en CDA. Daar lopen drie vragen door elkaar: hoeveel vermogen mag je hebben, hoeveel winst mag je maken en wanneer moet je daarover afrekenen?
Het verschil is groot. Een bescheiden startbedrag kan na twintig jaar beleggen een aanzienlijke winst bevatten. Die winst wordt bij verkoop niet automatisch over twintig belastingjaren verdeeld. Precies daar schuurt de geruststellende term ‘miljonairsbelasting’ met de werkelijkheid van een gewone belegger.
€60.000 is geen belastingvrije voet
De tariefdeal kent twee schijven. Over de eerste €60.000 belastbaar inkomen uit box 3 geldt 35,5%. Alleen over het meerdere geldt 38,5%. Daarvóór wordt in het voorgestelde stelsel het heffingsvrije resultaat toegepast: €1.800 per persoon. Eventuele aftrekposten en verrekenbare verliezen kunnen de uitkomst verder veranderen.
Een vrijstelling voorkomt belasting over een deel van het resultaat. Een schijfgrens bepaalt welk tarief over het resterende bedrag geldt. Het zijn verschillende functies. De eerste €60.000 belastbaar inkomen wordt dus niet vrijgesteld.
Bedrag | Waarover gaat het? | Betekenis |
|---|---|---|
€59.357 | Vermogen in 2026 | Huidige vermogensvrijstelling per persoon |
€1.800 | Jaarresultaat in het voorstel | Deel van het positieve resultaat dat vrijgesteld is |
€60.000 | Belastbaar jaarinkomen in het voorstel | Grens tussen het tarief van 35,5% en 38,5% |
Zonder andere box 3-inkomsten, kosten of verliezen begint de hogere schijf daarom pas boven €61.800 aan fiscaal meetellend resultaat. Ook dan is er geen plotselinge belasting over het hele bedrag tegen 38,5%. Alleen de volgende euro valt in die hogere schijf.
Wat is al besloten en wat nog niet?
De Tweede Kamer heeft op 12 november het Belastingplan 2027 en de novelle voor het nieuwe box 3-stelsel aangenomen. Die novelle is een aanvullende wet die de behandeling van onder meer aandelen verandert. Daarmee is de parlementaire behandeling niet afgerond. De Eerste Kamer bespreekt op 17 november de verdere procedure voor de novelle. De beoogde start van het nieuwe stelsel is 2029; dat is nog geen definitief ingevoerde belastingregel. De actuele stand staat in het officiële wetsdossier.
Voor beursgenoteerde aandelen is de voorgestelde hoofdregel inmiddels heffing over koerswinst bij verkoop. Ontvangen dividend en rente tellen wel jaarlijks mee. Een stijging op het scherm leidt bij aangehouden aandelen dus niet automatisch ieder jaar tot een rekening over die koerswinst.
Dat maakt het verkoopmoment belangrijk. Een winst kan jarenlang groeien, maar fiscaal in één jaar terechtkomen. De ongebruikte vrijstelling uit eerdere jaren wordt daarbij niet opgespaard.
Ook een portefeuille van €30.000 kan belasting opleveren
Neem iemand met €30.000 aan beleggingen die in een jaar €4.500 winst realiseert. Dat is 15% van het beginvermogen. In het forfaitaire stelsel van 2026 blijft deze portefeuille zonder andere bezittingen onder de vermogensvrijstelling. De box 3-belasting is dan nul.
In het nieuwe rekenmodel gaat van de €4.500 resultaat eerst €1.800 af. Over de resterende €2.700 is 35,5% verschuldigd: afgerond €959. Er komt geen hogere schijf aan te pas. Er hoeft ook geen miljoen op de rekening te staan.
De voorbeelden hieronder vergelijken dezelfde, volledig gerealiseerde jaaropbrengst met de huidige regels. Er zijn geen schulden, kosten, andere box 3-inkomsten of verrekenbare verliezen. Het gaat om één persoon. De bedragen zijn afgerond; parameters blijven voor de vergelijking gelijk.
Beginvermogen | Jaarresultaat | Huidig 2026 | Nieuw met tariefdeal |
|---|---|---|---|
€10.000 | 15% = €1.500 | €0 | €0 |
€30.000 | 15% = €4.500 | €0 | €959 |
€60.000 | 15% = €9.000 | €14 | €2.556 |
€100.000 | 15% = €15.000 | €878 | €4.686 |
€100.000 | 2% = €2.000 | €720 | €71 |
De laatste rij is belangrijk. Het nieuwe stelsel is niet bij ieder rendement ongunstiger. Bij een lage opbrengst kan de resultaatvrijstelling juist veel bescherming bieden. In de huidige kolom is bovendien rekening gehouden met tegenbewijs: als het werkelijke jaarrendement lager is dan het forfait, kan de heffing omlaag. Deze mogelijkheid staat uitgelegd bij de berekening van de Belastingdienst.
Hoe €10.000 uiteindelijk een rekening van €20.661 kan opleveren
Een tweede voorbeeld maakt zichtbaar wat langdurig beleggen verandert. Stel dat €10.000 in twintig jaar groeit naar €70.000. Daarvoor is jaarlijks ongeveer 10,22% samengestelde groei nodig. Dat is een rekenaanname, geen voorspelling of gegarandeerd beursrendement.
Er wordt tussentijds niets verkocht, geen dividend uitgekeerd en niets bijgestort. Aan het einde wordt alles verkocht. We passen beide belastingmodellen hypothetisch twintig jaar toe met onveranderde vrijstellingen en tarieven. Dit is geen reconstructie van werkelijk betaalde historische belasting.
Onder de vaste regels van 2026 blijft het vermogen op de jaarlijkse peildatum bijna de hele periode onder €59.357. Alleen aan het begin van het twintigste jaar staat er meer: circa €63.510. Over het verschil is dan 6% forfaitair rendement maal 36% belasting verschuldigd. De totale heffing in deze vergelijking komt uit op afgerond €90.
Het nieuwe model kijkt bij verkoop naar de opgebouwde winst. De opbrengst is €70.000 en de oorspronkelijke investering €10.000. Er resteert €60.000 winst. Na €1.800 vrijstelling blijft €58.200 belastbaar. Tegen 35,5% levert dat een rekening van €20.661 op. Na reservering voor belasting resteert €49.339, tegenover circa €69.910 in het vaste forfaitaire model.
Opnieuw speelt het tarief van 38,5% geen enkele rol. Het verschil ontstaat doordat een andere grondslag wordt belast en een andere vrijstelling geldt. De belasting wordt in deze berekening aan het einde verwerkt; inflatie en toekomstige wetswijzigingen zijn buiten beschouwing gelaten.
De overgang belast niet alsnog twintig oude beursjaren
Voor bestaande effecten bevat het voorstel een nieuwe fiscale startwaarde bij invoering. De waarde aan het begin van het nieuwe stelsel wordt dan de verkrijgingsprijs waarmee latere koerswinst wordt berekend. Eerdere waardestijging wordt zo niet alsnog onder de nieuwe vermogenswinstbelasting gebracht.
Het twintigjaarsvoorbeeld laat daarom zien hoe opbouw binnen twee verschillende modellen werkt. Het betekent niet dat iemand die vandaag al twintig jaar belegt, straks automatisch over die volledige oude winst moet afrekenen. Dat onderscheid staat expliciet in de toelichting op de novelle.
Waarom kleine beleggers procentueel zo hard kunnen worden geraakt
De huidige vermogensvrijstelling beschermt juist de eerste opbouwfase. Wie eronder blijft, betaalt geen forfaitaire box 3-belasting. Wie er net boven zit, betaalt nog weinig. Vervang die bescherming door een resultaatvrijstelling en een goed verkoopjaar kan direct een veel grotere rekening veroorzaken.
Bij €100.000 vermogen en 15% gerealiseerd rendement stijgt de berekende heffing van €878 naar €4.686: ongeveer 434% meer. Bij €60.000 gaat het van ongeveer €14 naar €2.556. Het extreem hoge stijgingspercentage ontstaat daar vooral doordat de oorspronkelijke rekening vrijwel nul is. Bij €30.000 kun je helemaal geen zinvol stijgingspercentage berekenen: het beginpunt is nul.
De uitgebreidere vergelijking staat in Nieuwe box 3 kan de belastingrekening bij €100.000 ruim vervijfvoudigen. Daarin komen ook andere rendementen en verliesjaren aan bod.
Dat maakt de klap voor die opbouwers concreet. Het bewijst niet dat zij een hoger wettelijk tarief of meer euro’s belasting betalen dan miljonairs. Het laat zien hoeveel bescherming rond de huidige vrijstellingsgrens kan verdwijnen. Voor de vraag of de middenklasse zelfstandig vermogen kan opbouwen, is juist dat relevant.
Wat PRO en Volt veranderen en wat uit het bredere stelsel komt
Het politieke etiket komt niet uit de lucht vallen. PRO en Volt presenteerden hun akkoord met CDA en D66 als een miljonairsbelasting die ruimte maakt voor lagere lasten op arbeid. In de toelichting van Volt wordt €60.000 rendement gekoppeld aan €1 miljoen beleggingen bij 6% rendement.
Dat is één rekenvoorbeeld, geen wettelijke vermogensgrens. Een verkoopwinst kan uit meerdere jaren bestaan. Ook iemand ver onder een miljoen kan daardoor de hogere schijf bereiken. De term zegt bovendien niets over de gewone belegger die onder die schijf blijft, maar zijn huidige vrijstelling verliest.
De politieke verantwoordelijkheid vraagt wel om precisie. Het bredere stelsel van werkelijk rendement is een kabinetsvoorstel dat ouder is dan deze deal. De tariefdeal verlaagt de eerste schijf van 36% naar 35,5% en verhoogt het tarief daarboven. Bij het twintigjaarsvoorbeeld zou een vlak tarief van 36% €20.952 kosten. De deal verlaagt dat bedrag dus met €291.
Ook de stemmingen liepen uiteen: PRO en Volt steunden het Belastingplan, maar stemden tegen de novelle die financiële instrumenten naar heffing bij realisatie brengt. D66, CDA en VVD steunden die novelle wel. De hele stelselwijziging aan één partij toeschrijven verbergt wat daadwerkelijk is besloten.
Verliezen, schulden en partners veranderen de rekening
De voorbeelden zijn bewust eenvoudig. In werkelijkheid tellen aftrekbare kosten en betaalde rente op box 3-schulden mee. Het geleende hoofdbedrag is niet ineens volledig aftrekbaar van de winst. Gerealiseerde verliezen kunnen ander positief resultaat verlagen; een jaarverlies boven de drempel van €500 kan onder voorwaarden naar volgende jaren worden meegenomen. Terugwentelen naar een eerder winstjaar is niet voorzien.
Voor fiscale partners geldt in 2026 samen €118.714 vermogensvrijstelling. In het nieuwe model hebben beide personen in beginsel hun eigen resultaatvrijstelling en tariefschijven. De verdeling van gezamenlijk box 3-resultaat kan daarom verschil maken. De persoonlijke uitkomst hangt af van het volledige huishouden, niet alleen van één beleggingsrekening.
Er staan echte voordelen tegenover de nadelen: belasting sluit beter aan bij werkelijk behaalde opbrengsten, verliezen krijgen een plek en aangehouden koerswinst hoeft bij aandelen niet jaarlijks te worden afgerekend. Maar uitstel laat de uiteindelijke claim niet verdwijnen.
Daarom vind ik ‘miljonairsbelasting’ een te geruststellend etiket voor deze discussie. Wie alleen naar €60.000 kijkt, mist de verandering die al veel eerder relevant wordt. De belangrijke vraag voor gewone beleggers is hoeveel van hun opgebouwde winst beschikbaar blijft wanneer zij die werkelijk nodig hebben. Daarvoor moet het debat minstens zoveel over de €1.800 gaan als over de hogere schijf.
























































































































Opmerkingen